کارپردازان انگلیس در ایران: ٤١ - دکتر مرتضی یزدی


Share/Save/Bookmark

All-Iranians
by All-Iranians
07-Sep-2012
 

 

در این قسمت که قسمت سی و ششم مجموعه ی کارپردازان انگلیس در ایران است به معرفی چهل و یکمین کارپرداز یعنی دکتر مرتضی یزدی می پردازیم

٤١ - دکتر مرتضی یزدی

دکتر مرتضی یزدی فرزند شیخ محمدحسین ندوشنی و صفیه ی یزدی بود. شیخ محمد حسین ندوشنی،  یکی از مجتهدین نوگرا و مشروطه خواه بود که به نمایندگی از مراجع هوادار مشروطیت از نجف عازم تهران شده به حمایت از آزادی خواهان برخاسته در سالهای بعد به نمایندگی مردم تهران راهی مجلس شورای ملی گردید. پدر دکتر یزدی مدتی نیز عنوان مذهبی و حقوقی حاکم شرع تهران و ریاست دادگاه های دعاوی را داشت. مادر دکتر یزدی، خواهر مجتهد معروف میرزای شیرازی و زنی روشنفکر و با سواد بود که پایه گذار یکی از نخستین مدارس مخصوص دختران تهران گردیده در انجمنهای زنان نواندیش اواخر عهد قاجار فعالیت ها کرد. شیخ محمد حسین ندوشنی یزدی رییس سنی مجلس موسسان اول نقشی غیرقابل انکار در خلع قاجاریه داشت و به همین سبب در نزد پهلوی اول احترامی خاص یافته بود
http://iranetanhaa.blogfa.com/post-46.aspx

مرتضی یزدی فرزند شیخ محمد حسین یزدى در ١٢٧٨ در تهران تولد یافت. تحصیلات مقدماتى را در تهران در مدرسه سن‏لوئى انجام داد. در ۱۳۰۵ از طرف دولت با شهریه‏اى به ماخذ ماهیانه سى تومان براى تحصیل علم پزشكى به آلمان اعزام شد. در ١٣٠٧ مجلس شوراى ملى سى تومان اضافه شهریه براى او تعیین نمود و در همان قانون تأكید شد چنانچه نامبرده زودتر از پنج سال تحصیلات خود را پایان دهد بقیه شهریه یكجا به وى داده خواهد شد تا وسائل پزشكى خریدارى نماید. یزدى در آلمان تحصیل پزشكى را پایان برد ضمنا با افكار و عقاید سوسیالیستها و كمونیستها آشنایى یافت، مخصوصا دوستى و نزدیكى وى با دكتر تقى ارانى او را بیشتر به این عقاید نزدیك كرد. وقتى به ایران بازگشت ضمن دائر كردن مطب مداواى بیماران و تدریس زبان و ادبیات آلمانى، در مدرسه صنعتى به تبلیغ مرام خویش پرداخت و قسمتى از درآمد مطب خود را براى مخارج در اختیار دكتر ارانى قرار مى‏داد. سرانجام فعالیت آنان فاش شد و شهربانى آنها را كه ۵۳ نفر بودند بازداشت كرد. یزدى در دادگاه محكوم به پنج سال زندان شد. در ١٣٢٠ مانند سایر زندانیان سیاسى آزاد شد و در پى افكندن حزب توده با سایر یاران خویش به تلاش افتاد و سرانجام حزب توده با تلاش اكثریت ۵۳ نفر بنیان گرفت. یزدى در ١٣٢٥ در كابینه‏ى ائتلافى قوام‏السلطنه وزیر بهدارى گردید و چند ماهى وزیر بود تا به اتفاق سایر همكاران همفكر خود از عضویت دولت كنار رفتند.
http://www.rasekhoon.net/mashahir/show-120148.aspx

دکتر مرتضی یزدی در جریان ترور نافرجام شاه در نیمه بهمن ۱۳۲۷به همراه گروهی از رهبران حزبی دستگیر و مدتی نیز به یزد تبعید شد. وی در دوره زمامداری رزم آرا به همراه برخی زندانیان توده ای از زندان قصر گریخت.در سالهای نخست وزیری مصدق به عرصه پرتلاطم سیاست بازگشت و بعد از حوادث ۲۸مرداد دوباره دستگیر و این بار به اعدام محکوم شد اما چند عامل باعث عفو و بخشودگی وی گردید. اول اینکه محمدرضاشاه،  خاندان پهلوی را مدیون تلاشهای شیخ محمدحسین یزدی در مجلس موسسان اول می دانست. مورد دیگر اما پادر میانی سیدضیاء الدین طباطبایی و نیز ابراهیم حکیمی بود که هر دو به خان عموهای دربار معروف بودند و بواسطه سابقه شان در امر سیاست ، شاه حرفشان را زمین نمی انداخت که اولی بواسطه هشهری بودن و دومی به موجب پیمان فرزند خواندگی به میان آمده جان دکتر یزدی را از مرگ رهانیدند
http://iranetanhaa.blogfa.com/post-46.aspx

سیدضیاء الدین طباطبایی از کارپردازان انگلیس در ایران بود
http://iranian.com/main/blog/all-iranians-57

ابراهیم حکیمی از کارپردازان انگلیس در ایران بود
http://iranian.com/main/blog/all-iranians-70

بعد از حوادث ۲۸ مرداد دکتر یزدی مثل بسیاری از توده‏ای‏‏ها دستگیر و زندانی شد. در زندان ، امیر اسدالله علم او را متقاعد کرده بود که چنانچه در نامه‏ای‏ به شاه اظهار ندامت کند و از حزب توده ابراز بیزازی کند ، برای رهایی او از زندان خواهد کوشید. دکتر یزدی چنین کرد و علم نیز بقول خود وفا نمود، دکتر مرتضی یزدی مشمول «الطاف و عفو ملوکانه» قرار گرفت و از زندان خلاص شد. دوستی و مودت بین این دو نیز ادامه یافت و دکتر یزدی زیر چتر حمایت و مهر و محبت اسدالله علم قرار گرفت
http://www.oral-history.ir/show.phppagebooks&id=338

دکتر یزدی بعد از رهایی از زندان چون وضع مالى خوبى نداشت در وزارت كار به عنوان مترجم آلمانى استخدام شد. از شیر و خورشید سرخ نیز مبلغى در ماه حقوق دریافت مى‏كرد.
http://www.rasekhoon.net/mashahir/show-120148.aspx

حسین و فریدون فرزندان دکتر مرتضی یزدی هستند از مادر آلمانی. ... دراین دفتر، از بگو مگو ها واختلاف های یزدی و کیانوری، مطالبی مطرح شده که در کنار عادت های زشتِ اجتماعی ، اساسِ متلاشی شدن حزب را یادآور می شود. وقتی درست دقت می کنی می بینی همه در یک گروه ولو کوچک باهم اختلاف دارند. کمتر اتفاق افتاده دوسه نفرهمرأی و هم عقیده باشند. حاصل این تشتت ها را حسین به درستی درک کرده که میگوید: «کیانوری همیشه مخالف پدرم بود. و در جلسات هیئت اجرائی حزب توده رسما پدرم را جاسوس انگلیس خطاب می کرد. حتی شنیده ام که کار به زد وخورد در کمیته اجرائی هم رسیده بود»
http://asre-nou.net/php/view.php?objnr=22922

دکتر مرتضی یزدی در سال ۱۳۵۶در کاخ نیاوران به دیدار شاه رفت. وی در آن سالها مطبی داشت در تهران و به امر طبابت مشغول بود.دکتر یزدی تا اوایل دهه ی شصت زنده بود و بعد  از انقلاب هیچگاه به سیاست نظر نکرد.
http://iranetanhaa.blogfa.com/post-46.aspx

تصاویر

مرتضی یزدی، از رهبران حزب توده ایران که پس از حوادث ۲۸ مرداد دستگیر شد
http://gdb.rferl.org/E3FE416A-2633-44E9-BB8D-2A020492A190_mw800_s.jpg

از راست به چپ : فریدون كشاورز، ایرج اسكندری ، اللهیار صالح و مرتضی یزدی ( چهارتن از وزرای ائتلافی حزب توده در كابینه قوام )
http://www.irdc.ir/storage/Images/20120419135949cgb-20617.jpg

کارپردازان انگلیس در ایران : قسمت ٣٢ - قسمت ٣٣  -  قسمت ٣٤
 - ۳۵ قسمت

نظر شما چیست؟

xxxxxxxxxx


Share/Save/Bookmark

more from All-Iranians
 
All-Iranians

Jenab-e Farhangi

by All-Iranians on

Thank you for your visit and for your input. You may also like to view these links

دکتر مرتضی یزدی
http://www.rahetudeh.com/Aks-neu/web8/web8_2/dr_Morteza_yazdi.jpg

رهبران و بنیانگذاران حزب توده ایران
http://www.rahetudeh.com/index_down/archiv.html


Ladan Farhangi

اعترافات دكتر مرتضي يزدي

Ladan Farhangi



All-Iranians

جناب انگلوفیل

All-Iranians


Thank you for your visit and for the link. You may also like to view this

خاطرات نورالدين كيانوري

http://www.pajoohe.com/25514/index.php?Page=definition&UID=10293


anglophile

Thank you Jenab_e All-Iranians

by anglophile on

Your link provided a very useful gist of the Tudeh/Communist Party activities which had close links with the USSR intelligence service KGB.

 http://iranian.com/main/2012/feb/confessions-noureddin-kianouri

Thanks for the information. 


All-Iranians

برای جناب انگلوفیل : حزب توده و شوروی

All-Iranians



A as Abbas

?

by A as Abbas on

This is the first time I read any of these blog series and from this report alone I fail to understand why Doctor Morteza Yazdi is being called one of the “karpardazan’a engalis dar iran".  What am I missing!  Can someone explain?   


All-Iranians

نامه دکتر یزدی از پراگ

All-Iranians


Jenab-e Farhangi  Thank you for your visit and for your input. You may also like to view this

http://www.rahetudeh.com/rahetude/tarikh-matbuat/html/sep-2005/kiyanuri-yazdi.html


Ladan Farhangi

باغ دکتر یزدی

Ladan Farhangi


باغ وسیع شخصی و عمارت متعلق به عزیزخان خواجه، بعدها و در سال ۱۳۲۸ خورشیدی، از جانب محمدرضا شاه پهلوی به دکتر مرتضی یزدی که از همکلاسان شاه بود، واگذار شد تا در آن بیمارستان مسلولین بنا شود. این محل که گاهی باغ عزیزخان و گاهی باغ دکتر یزدی نیز خوانده شده، بعدها در تاریخ معاصر ایران شاهد وقایع جنجالی زیادی بود، امروزه به فرهنگسرای نیاوران تبدیل شده‌است.
http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D8%B2%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87