Persian Poetry in Los Angeles

Nostalgia vs. Adaptation


 Persian Poetry in Los Angeles
by Majid Naficy

Los Angeles is sometimes called Irangeles, because more than half a million Iranians live there. Most of them have come to this city during or after the 1979 Revolution. They were either beneficiaries of the fallen monarchy or supporters of the revolution who became disillusioned and suppressed by the rising theocracy. Soon after arrival, Iranians established Persian radio, television and newspapers as well as bookstores and music shops in Los Angeles. Iranians are very proud of their classical poetry and consider the national epic of The Shahnameh, composed by Ferdowsi a thousand years ago as the symbol of their nationality. Therefore, it is not surprising that covering Persian poetry in Iranian media, selling classical collections of poetry in bookstores and teaching Rumi and Hafez in private classes spread rapidly among Iranians in Los Angeles.

Today, the Iranian community in LA has many poets. Some of us, such as Nader Naderpour, Partow Nuriala, and myself had published collections of poetry at the time of the Shah in Iran. Others, like Abbas Saffari and Liela Farjami publish books of poetry both in Los Angeles and Tehran. Katayoon Zandvakili and Sholeh Wolpe write poetry only in English. Azadeh Farahmand writes poetry in both languages. I myself compose poems first in Persian and then translate them into English.

Fourteen years ago, on March 20, 1998, I hosted a poetry reading in celebration of Persian New Year in Beyond Baroque Literary/Arts Center in Venice Beach in which five poets, Nader Naderpour, Partow Nuriala, Mansour Khaksar, Abbas Saffari and myself read poetry in Persian and English. My late friend Harriet Tannenbaum read the English versions of Naderpour for him. Today, two of these poets are no longer living. Naderpour passed away in 2000 and Mansour Khaksar committed suicide in 2010. In order to show you a sample of Persian poetry in Los Angeles, I would like to revisit these five poets and share a poem by each with you. By selecting these poems, I do not want to ignore other poets whom I have already mentioned or other poets such as Hamid-Reza Rahimi, Yashar Ahad-Sarmi, Khalil Kalbasi, Fazlloh Rowhani, Mortaza Miraftabi, Fariba Sedighim, Farzad Hemati, Sheida Mohamadi, Ali-Reza Tabibzadeh Behzad Razaqi, Manuchehr Kohan Freeda Saba, and Mandana Zandian who have published collections of poetry in Los Angeles. Hopefully one day I will be able to publish an anthology of Persian poetry in Los Angeles and include the works of all my fellow poets.

In this brief study, I focus on one question: are these poets still dreaming of going back to their homeland or have they come to some degree of acceptance of their adopted country? Neither of these two tendencies has artistic merit over the other one. Nostalgia and adaptation are two common moods among human beings and both can become the subject matter of poetry. Perhaps, nostalgia is not a good recipe for an exile who cannot go back to his or her homeland. But it is definitely as interesting as cultural adaptation for a poet to write about. In Western poetry, we have, on the one hand, Homer's The Odyssey in which a victorious but cursed-upon hero of the Trojan war longs for his homeland and, on the other hand, Virgil's The Aeneid, in which the losers of the same war sail to a new land, Italy, and make it their new home. We need both of these epics, because nostalgia and adaptation are both parts of human migration and exile. Among our five poets, Naderpour is the one who never comes at peace with Los Angeles. Next to him is Mansour Khaksar who in spite of calling one of his collections of poetry Los Angelesinos remains apart from this city. (1)

Nader Naderpour was born in 1929 in Tehran and published his first poems in the newspapers run by the Soviet-oriented Tudeh Party in the 1940s. In the introduction to his first collection of poems Eyes and Hands (chashmha va dastha) published in 1954, he rejected the modernist poetry of Nima Yushij (1896-1960) in which classical meter and rhyme are "broken". Instead, he adhered to the neoclassicist poetry of Mohammad-Taqi Bahar (1885-1951) in which only diction and imagery are updated and the traditional prosody is kept intact. (2) In the 1960s and 70s Naderpour worked as editor of two prestigious art magazines published by the Ministry of Art and Culture, as well as the cheif of Contemporary Literature Division in Iranian National Radio and Television. At the same time, he was one of the signatories of Iranian Writers Association in 1968 who opposed state censorship. In 1980 in opposition to Khomeini's regime he traveled to Paris where his daughter lived. Finally, in 1987 he moved to Los Angeles.

While in exile, Naderpour published three collections of poetry of which False Dawn (sobh-e dorughin) has been translated into English by Michael Hillman in 1986. In Los Angeles, Naderpour worked with Persian radio and television broadcasting from Los Angeles as well as Persian exile magazines published in other cities. He taught classical Persian poetry to Iranians mostly outside of academia. In his introduction to his last collection of poems Earth and Time (zamin va zaman) published in 1996 in Los Angeles, Naderpour accepts that Nima Yushij's innovation in Persian poetry was a "social necessity" and Naderpour himself began to compose poetry in the style of modernists. Most of the poems in this collection are dark and reflect the poet's fear of old age and death as well as longing for his homeland. In fact, the title of the collection Earth and Time expresses the anxiety of the poet for losing his youth and land. Naderpour's nostalgia is sometimes accompanied with hatred toward his adopted city, as seen in "The American Night" written in December 1994. Here, he compares the "city of angels" (Los Angeles( to a "hell" and its inhabitants to "satans" and "quasi-human":

The American Night

The place of my exile
Is a city on the shore of a Western sea
With old palm trees and new palaces
Taller than imaginary giants.
This city for greedy earthlings
Is home to the angels
But it is a hell with the beauty of the paradise
That from the beginning of illusionary cosmos creation
Has allowed satan to its solitude.
These human-like creatures who occupy this city,
Oblivious to destiny of their ancestors
Are longing for another forbidden fruit

Today, at nightfall
The old sun in the burning fever of madness
From the peak of the greatest skyscraper
Threw itself on a sea cliff and died.
And yet, the tall city windows
Do not believe its black death
As if, they are
Waiting for a miracle from the East.
After its death
There is no star in this exile night
Because all stars are lost
in the warm smoke of clouds
And the spark of their delicate gazes
Are only hidden in the small raindrops,
As pure as the pigeons' eyes.

In a night more naked than a black marble
I walk on a carpet of autumn leaves
With my gaze at the passing birds.
The tears pouring from the sky
And dripping into my gazing eyes
Resemble pieces of glass that through them
stones, plants, animals and men all look drenched.
I inhale the scent of the earth through fall breeze
And drink it as bitter wine,
In memory of my ruined mother land
And I begin to cry.
This time, through my eyes
From behind their tears, not from clouds' tears
I see vividly that on both sides of the road
The colorful images of a hundred city lights
Are floating on the rain water puddles.
I open a path toward my home
In the empty streets of this city full of trees.
Amidst the humming wet branches
And become weary
From the footsteps of a stranger
Who in the middle of night is accompanying me
Without being my companion
Although our steps are the same.

Suddenly, over the faraway trees
The thick smoke of clouds
Begin to scatter by the attack of winds.
Night also, ironically
exposes in front of me
The unmasked moon's coquettish face
And a masked attacking thief.
Staring at the handgun of this robber
I realize that in the city of angels
Satan and God are brothers. (3)

Mansour Khaksar was born in 1939 in Abadan. In the early 1960s he co-edited a southern literary magazine with the well-known writer Nasser Taghvai. Khaksar was arrested in 1967 and imprisoned for two years because of his Marxist Tendency. Two years later, he wrote a long poem The Story of Blood (karnameh-ye khun) and published it anonymously. It represented the feelings of young Marxist revolutionaries called People's Fadaee Guerrillas who took arms against the Shah's regime in the early 1970s. In 1975 he travelled to London and worked as a bank accountant while pursuing his clandestine activities for Fadaee's organization. When revolutionary poet Sa'id Soltanpour (1940-81) was released from prison and went abroad, he and Khaksar with three other activists who had suffered the Shah's political prison, established a committee called From Prison to Exile (az zendan ta tab'eed). This committee organized many gatherings in support of the rising revolution in Iran. Before the collapse of the monarchy, Khaksar returned to Iran and became one of the founders of Fadaee's organization in southern Iran. When Khomeini's regime began to suppress the opposition, he fled to Soviet Azerbaijan in 1984 and two years later went to Germany. Upon separation from his wife, Khaksar moved to Los Angeles in 1990 where he worked as an accountant until his suicide in March 2010. He is survived by two daughters. Khaksar co-edited daftar-ha-ye shanbeh and daftar-ha-ye kanun the journals of a literary circle in Los Angeles and the Iranian Writers' Association in Exile respectively, as well as the poetry section of Arash magazine published in Paris. He published a dozen collections of poetry in Los Angeles, including qasideh-ye safari dar meh (The Ode of A Journey in Fog) in 1992 and losanjelesi-ha (Los Angelesinos) in 1997. (4) In the first book, a long narrative about his coming to exile, Khaksar breaks with his group mentality in the past and searches for his own individuality. In the second book, which consists of 23 connected short poems, he often expresses loneliness and isolation in exile and longing for his homeland. In one of these poems (p. 32), which he has written in Santa Monica beach, he reminisces of his youth in Abadan at the Persian Gulf while looking at the Pacific Ocean:

I am staring at the ebbing sea
And the winter sun
Has made me naked.
I am fully revealed
Like a worn-out book.
I am a ruined past
From a distant tribe
Whose palm trees make me naked
In the arms of water and fish
And seamen's hums
And an aging memory
With no rain on high hills.
The night is approaching
And I am standing against it
With bitter resources
That kindle no lamp.
Where is my youth At twenty?
When I stepped upon the horizon
And set fire to the house
With no fear of tomorrow.
A crescent moon has opened arms in solitude,
But does not camp within me.
For hours
I've been floating on the shallow water
And the nightly world has been chasing me.
To count the delays of returning home
I plant the paddle of wind in the water
And grow in its sail.
My vision is blurred
I have made the sky cloudy
And sail aimlessly. (5)

Partow Nuriala was born in 1946 in Tehran. Her first collection of poetry sahm-e salha (A Share of the Years) was banned in 1972. She played in the movie aramesh dar hozur-e digaran (Calmness In the Presence of Others) directed by Nasser Taghvai which was also banned. Nuriala earned her BA in Philosophy from Tehran University and later taught a course in the same field. Her husband was the well-known poet Mohammad-Ali Sepanlou. She moved to Los Angeles in 1986 with her two children and worked as a Deputy Jury Commissioner at the Los Angeles County Superior Court until retirement. In addition to a book of literary criticism, Partow Nuriala has published five collections of poetry of which the first two volumes are mostly related to social issues before and during the revolution. Her latest collection az dar ta bahar (From Gallows to the Spring) contains poems written after the 2009 June uprising in reaction to presidential election rig. She considers herself a feminist and two of her longer poems "I Am Human" and "Four Seasons" relate the story of a woman in a patriarchal society. In her poems written in exile, one can hardly find either nostalgia for her life in Tehran or references to her adopted city LOs Angeles. An exception is her poem "Many Happy Returns" written in 2004 in which past and present are combined:

Many Happy Returns

Five mornings a week
Fifty weeks of mornings
My sun rises
In the rear-view mirrors of buses
And each day in the old courthouse
Awaits me a small desk
An English-Farsi dictionary
A heap of summonses-- a spiraling justice
And the relentless ringing of telephones.

On my cubicle wall
a tacked postcard
-- White -flower stem on black background --
(Uproar of love between the lines on back )
A memory we lived
As Schubert
Passes through
My transistor radio.

On the opposite wall is an image
Of Maya Angelou, Ahmad Shamlou
Freeway maps
And a rendition of a love poem by Paz.

All day, wandering files
Are run through the copier
As are the throbbing of my tongue
In the veins of a most foreign language .

Each dusk, returning home
I halt passersby in search of
My lost days--
-- In Los Angeles --
And ask the police
After that young woman
Whose hands were chained
In this house of fortune.

"Many Happy Returns!"
The voice of he Who is in love
Ripples through my house
Via the answering machine.
A feverish teardrop waters
A burnt jasmine leaf.

And then,
traipsing in books
And stitching clothes;
Reading, writing, cooking
Washing, scrubbing
Surfing the web
Typing, sewing
Weaving memories;
Thread to thread, one by one
Moss stitching:
One stitch over, one under
one row crimson
One the color of sorrow.

And when night falls
So the heaviness of habit
Scours not my spirit,
Hidden from the moon
I unstitch the old threads
And send my keen eye
Clad in a gilded gown
Off to tomorrow. (6)

Abbas Saffari was born in 1951 in Yazd. In his youth he wrote lyrics for the late avant-garde pop singer Farhad. He moved to the US in 1979 and lives with his American wife and their two children in Los Angeles. He ran a small waterproofing business until retirement. Saffari has been the poetry editor of two Persian literary magazines Sang and Kaktus while in exile. He has published several collections of poetry both in Iran and abroad including tarik-roshan-ye hozur (Twilight of Presence), Kebrit-e sukhteh (Burnt Matches) and durbin-e qadimi va she'r-ha-ye digar (Old Camera and Other Poems). Contrary to the other poets in this survey, he rarely writes political poems. In his poetry one finds many references to life in Los Angeles. In his last two collections of poetry, he has developed an appreciation for playing on words as well as a sense of humor, as seen in the following poem, published in 2005 in Burnt Matches:

Saturday Night Dinner

The onion, I will grate
To keep my stream of tears from drying.
The potato, you peel
For your sleight of hand with skin.
Let Nusrat Fatah Ali Khan, the Sufi minstrel play
For he opens us a window to Konya,
A window adorned with narcissus, sleepy-eyed and languorous,
And a handful of homing pigeons.
If they call
From MasterCard
Or the Internal I-don't-have-any-Revenue Service
Tell them he's gone to Kashmir
Looking for the long-lost polo ball of King Aurangzeeb of India,
And it's unclear when he'll be back.
Don't laugh , my darling!
Cultural misunderstandings
Dismiss the disturber
Quicker than hollow conversation.
Now, while this aged Indian rice ripens,
Put two glasses, lip to lip, near our hands
Of our oldest vintage, four years old
And a reminder of a century past.
A sip of good wine
Is enough to erase an entire century from one's memory.
Sip after sip
We can backtrack so far
That after dinner
We can find ourselves in the moonlight
Palm groves of Mesopotamia,
And around midnight
In a primordial place naked
And boundless. (7)

I, Majid Naficy, was born in 1952 in Isfahan. My first poems were published in Jong-e Isfahan when I was 13, and my first collection of poems dar pust-e babr (In the Tiger's Skin) at 17. In 1983 I fled Iran, a year and a half after the execution of my wife Ezzat Tabaian in Evin Prison. I moved to Los Angeles in 1984 where I live with my son Azad. I have published two collections of poetry Muddy Shoes (Beyond Baroque Books 1999) and Father and Son (Red Hen Press 2003) as well as my doctoral dissertation Modernism and Ideology in Persian Literature: A Return to Nature in the Poetry of Nima Yushij (University Press of America 1997).

In June 1995, in a conference entitled "Writing in Exile" sponsored by The Institute for European-American Relations at University of Southern California in Los Angeles I had a talk called "A Reader Within Me" which I summarize here. (8) "When I fled Iran I brought my reader along with me. For half a decade, when I picked up my pen as a poet I was driven to write for that reader. Although he traveled abroad with me he still lived in Tehran, spoke only in Persian, preferred Iranian food and thought within the framework of Iranian culture. A good example of this can be found in my second collection of poems in Persian pas az khamushi )After the Silence published in 1986. Except for fewer than ten poems, all of the poems in this collection were written about the Iranian situation in the past and present. The poet is still haunted by the phantom of the lost revolution which was crushed by a new regime of theocracy. My body lived in L. A. but my soul was still rummaging through the ruins of a lost revolution in Iran. In my next collection of poems in Persian Anduh-e marz (Sorrow of the Border) published in 1989, the proportion of poems reflecting the new situation has increased drastically. In a very long poem, dedicated to my newborn son Azad, not only do I depict my bilingual world by including quotations in English within the body of the Persian text, but I also see my son as my own new root growing in my adopted country. In the next collection she'r-ha-ye venisi )Poems of Venice) published in 1991, the reader finds different aspects of life at Venice Beach where I lived for seven years. A turning point in this long journey from the realm of self-denial to acceptance and adaptation, is when I wrote a long poem on January 12, 1994 called "Ah, Los Angeles". In 2000, the city of Venice engraved one fragment of this poem in a public space at a wall at Boardwalk and Brooks street. (9) In this poem, there is a reference to Parsees in Sanjan, India, by which I want to compare Iranians who emigrated to Los Angeles with Parsees, the descendants of Zoroastrians who during the Arab conquest of Iran emigrated to Gujarat, India. In 1599, Bahman Key Qobad, a Gujarati Parsee wrote an epic in Persian in which he narrated the voyage of Parsees' ancestors from the Strait of Hormuz in the Persian Gulf to the port of Sanjan in Gujarat. Here is the revised version of the poem first published in Muddy Shoes in English:

Ah, Los Angeles

Ah, Los Angeles!
I accept you as my city,
And after ten years
I am at peace with you.
Waiting without fear
I lean back against the bus post.
And I become lost
In the sounds of your midnight.

A man gets off Blue Bus 1
And crosses to this side
To take Brown Bus 4.
Perhaps he too is coming back
From his nights on campus.
On the way he has sobbed
Into a blank letter.
And from the seat behind
He has heard the voice of a woman
With a familiar accent.
On Brown Bus 4 it rains.
A woman is talking to her umbrella
And a man ceaselessly flushes a toilet.

I told Carlos yesterday,
"Your clanging cart
Wakes me up in the morning."
He collects cans
And wants to go back to Cuba.
From the Promenade
Comes the sound of my homeless man.
He sings the blues
And plays guitar.
Where in the world can I hear
The black moaning of the saxophone
Alongside the Chinese chimes?
And see this warm olive skin
Through blue eyes?
The easy-moving doves
Rest on the empty benches.
They stare at the dinosaur
Who sprays stale water on our kids.
Marziyeh sings from a Persian market
I return,homesick
And I put my feet
On your back.
Ah, Los Angeles!
I feel your blood.
You taught me to get up
Look at my beautiful legs
And along with the marathon
Run on your broad shoulders.

Once I got tired of life
I coiled up under my blanket
And remained shut-off for two nights.
Then, my neighbor turned on NPR
And I heard of a Russian poet
Who in a death camp,
Could not write his poems
But his wife learned them by heart.

Will Âzad read my poetry?
On the days that I take him to school,
He sees the bus number from far off.
And calls me to get in line.
At night he stays under the shower
And lets the drops of water
Spray on his small body.
Sometimes we go to the beach.
He bikes and I skate.
He buys a Pepsi from a machine
And gives me one sip.

Yesterday we went to Romteen's house.
His father is a Parsee from India.
He wore sadra and kusti
While he was painting the house.
On that little stool
He looked like a Zoroastrian
Rowing from Hormuz to Sanjan.

Ah, Los Angeles!
Let me bend down and put my ear
To your warm skin.
Perhaps in you
I will find my own Sanjan.
No, it's not a ship touching
Against the rocky shore;
It's the rumbling Blue Bus 8.
I know.
I will get off at Idaho
And will pass the shopping carts
Left by the homeless
I will climb the stairs
And will open the door.
I will start the answering machine
And in the dark
I will wait like a fisherman. (10)

Majid Naficy
January 2012


*- This essay is based on a talk presented at Stanford University, on February 21, 2012.

1. "Odyssey or Aeneid? A Look into Mansour Khaksar's Los Angelesinos" in Majid Naficy she'r va siasat va bist-o chahar maqaleh-ye digar (Poetry and Politics and Twenty-Four Other Essays) Sweden, Baran publisher, 2000

2. "Lamenting for a Poet in Exile" in Majid Naficy man khod iran hastam va si-o panj maqaleh-ye digar (I Am Iran Alone and Thirty-Five Other Essays), Toronto, Afra-Pegah publishers, 2006

3. Naderpour has dedicated this poem to Majid Amini who translated it into English for me. I edited his translation here.

4. Khosrow Davami, An entry on Mansour Khaksar in Encyclopedia Iranica online

5. The translation is mine.

6. Belonging: New Poetry by Iranians Around the World Edited and Translated by Niloufar Talebi, North Atlantic Books, 2008 7. Translated by Niloufar Talebi in Strange Times, My Dear: The Pen Anthology of Contemporary Iranian Literature Edited by Nahid Mozaffari and Ahmad Karimi-Hakkak Arcade Publishing, 2005

8. "A Reader Within Me" in Majid Naficy Muddy Shoes Beyond Baroque Books, 1999

9. Louise Steinman Poet of the Revolution: Majid Naficy's Tragic Journey Home LA Weekly, February 15, 2001. Available online.

10. Majid Naficy Muddy Shoes Beyond Baroque Books, 1999.


شعر فارسی در لس آنجلس:

درد بازگشت در برابر انطباق پذیری*

لس آنجلس گاهی ایرانجلس خوانده می شود، زیرا بیش از نیم میلیون ایرانی در آنجا زندگی می کنند. بسیاری از آنها در جریان انقلاب یا پس از آن به این شهر آمده اند. آنها یا بهره وران نظام سرنگون شده ی شاهنشاهی بودند یا وهم شکستگان و سرکوب شدگان نظام نوپای ولایت فقیه. پس از مهاجرت، ایرانی ها رادیو تلویزیون و روزنامه های خود را به زبان فارسی بنیان گذاشتند و کتابفروشی ها و صفحه فروشی های خود را در لس آنجلس گشودند. ایرانی ها به شعر کهن فارسی افتخار می کنند و بویژه شاهنامه ی فردوسی را که در هزار سال پیش نوشته شده نشان ملیت خود می دانند. بنابراین شگفت آور نیست اگر پخش شعر فارسی در رسانه های همگانی، فروش دیوان های شعر قدما و آموزش مولانا و حافظ در کلاس های خصوصی به سرعت در میان ایرانیان در لس آنجلس رواج می یابد.

امروز جامعه ی ایرانیان ساکن لس آنجلس شاعران بسیاری دارد. برخی از آنها مانند نادر نادرپور، پرتو نوری علا و من در زمان شاه در ایران مجموعه های شعر چاپ کرده ایم. برخی دیگر مانند عباس صفاری و لیلا فرجامی هم در تهران و هم در لس آنجلس کتاب شعر منتشر می کنند. کتایون زندوکیلی و شعله ولپی فقط به انگلیسی شعر می نویسند، آزاده فرهمند هم به فارسی و هم به انگلیسی. من نخست به فارسی شعر می گویم و سپس آن را به انگلیسی برمی گردانم. چهارده سال پیش در بیستم مارس 1998 من به مناسبت فرارسیدن نوروز میزبان یک شعرخوانی در مرکز ادبی هنری Beyond Baroque در شهرک ونیس بودم که در آن پنج شاعر نادر نادرپور، پرتو نوری علا، منصور خاکسار، عباس صفاری و من به فارسی و انگلیسی شعر خواندیم. دوست از دست رفته ی من هریت تاننبام (Harriet Tannenbaum) ترجمه ی انگلیسی شعر نادرپور را به جای او خواند. امروز دو تن از این شاعران دیگر در میان ما نیستند. نادر نادرپور در سال 2000 درگذشت و منصور خاکسار در مارس 2010 خودکشی کرد. برای اینکه نمونه ای از شعر فارسی لس آنجلس را به شما نشان بدهم، دوست دارم که دوباره به سراغ این پنج شاعر بروم و از هر یک برای شما شعری بخوانم. با گزینش این شاعران من نمی خواهم شاعرانی دیگر را که در بالا نام بردم یا شاعرانی چون حمیدرضا رحیمی، یاشار احدصارمی، خلیل کلباسی، فضل الله روحانی، مرتضی میرآفتابی، فریبا صدیقیم، فرزاد همتی، شیدا محمدی، علیرضا طبیب زاده، بهزاد رزاقی، منوچهر کهن، و ماندانا زندیان را که در لس آنجلس کتاب شعر چاپ کرده اند از قلم بیندازم. امیدوارم یک روز بتوانم گلچینی از شعر فارسی در لس آنجلس را منتشر کرده در آن از همه ی این دوستان شاعر شعری بگنجانم.

در این بررسی کوتاه، من بر یک پرسش تکیه می کنم: آیا این شاعران هنوز خواب بازگشت به میهن خود را می بینند یا به نوعی به پذیرش میهن خوانده ی خود رسیده اند؟ هیچ یک از این دو گرایش از لحاظ ادبی بر دیگری رجحان ندارد. "درد بازگشت" (nostalgia) و "انطباق پذیری" (adaptation) دو حالت معمولی انسانی هستند و هر دو می توانند موضوع شعر گردند. شاید "درد بازگشت" نسخه ی مناسبی برای مرد یا زن مهاجری نباشد که دیگر نمی تواند به میهن خویش بازگردد، اما بی شک به همان اندازه ی "انطباق پذیری" فرهنگی می تواند موضوع جالبی برای شعر گفتن باشد. در شعر غرب از یک سو "اودیسه"ی هومر را داریم که در آن یک قهرمان پیروز اما نفرین شده ی جنگ تروا آرزوی بازگشت به وطن را دارد و از سوی دیگر "انه ئید" ویرجیل را که در آن شکست خوردگان همان جنگ، به یک سرزمین تازه یعنی ایتالیا بادبان گشوده آنجا را میهن تازه ی خود می کنند. ما به هر دو این گونه حماسه ها نیاز داریم، زیرا درد بازگشت و انطباق پذیری هر دو بخشی از داستان مهاجرت و تبعید انسان هستند. از میان پنج شاعر ما، نادرپور شاعری است که هیچگاه به پذیرش لس آنجلس تن در نمی دهد. نزدیک به او، منصور خاکسار قرار دارد که با وجود این که یکی از دفترهای شعرش را "لس آنجلسی ها" نامیده، اما از این شهر همچنان جدا می ماند. (1)

نادر نادرپور در سال 1929 در تهران به دنیا آمد و در دهه ی 1940 نخستین شعرهایش را در روزنامه های حزب توده چاپ کرد. در سال 1954 در مقدمه بر دیوان "چشم ها و دست ها"ی خود او شعر نوی نیما یوشیج را که در وزن و قافیه "شکسته" شده رد کرد. در برابر، نادرپور به شیوه ی "نوقدمایی" ی محمدتقی بهار تأسی جست که در آن تنها زبان و تصویر نو شده و عروض دست نخورده می ماند.(2) در دهه های 1960 و 70 نادرپور سردبیر دو مجله ی وزین هنری بود که از سوی وزارت فرهنگ و هنر چاپ می شد. او همچنین بخش "ادبیات امروز" در رادیو تلویزیون ملی را می گرداند. همزمان، او یکی از امضاکنندگان موسس "کانون نویسندگان ایران" بود که در سال 1968 به مخالفت با سانسور دولتی پرداختند. نادرپور در سال 1980 در مخالفت با نظام خمینی به پاریس رفت، شهری که دخترش در آن زندگی می کرد.

سرانجام نادرپور در سال 1987 به لس آنجلس کوچید. در تبعید، نادرپور سه دفتر شعر چاپ کرد که از آن میان "صبح دروغین" در سال 1986 توسط مایکل هیلمن (Michael Hillman) برگردانده شد. نادرپور در لس آنجلس با رادیو تلویزیون های فارسی همکاری می کرد و برای مطبوعات فارسی زبان تبعیدیان ایرانی در شهرهای دیگر مقاله می نوشت. او همچنین در کلاس های خصوصی به ایرانیان علاقمند شعر کهن را درس می داد. در مقدمه بر آخرین مجموعه ی شعرش "زمین و زمان" که در سال 1996 منتشر شده، نادرپور می پذیرد که "عصیان نیما" و بدعت او در شعر فارسی یک "ضرورت اجتماعی" بوده و خود به سرودن اشعاری به این شیوه دست می زند. بیشتر شعرهای این دفتر تاریک هستند و بازتاب دهنده ی بیم شاعر از پیری و حسرت او برای بازگشت به میهن. عنوان کتاب "زمین و زمان" نشاندهنده ی اضطراب شاعر نسبت به از دست دادن جوانی و سرزمین مادری اش می باشد. درد بازگشت به وطن در شعرهای نادرپور گاهی با ابراز نفرت او به شهر لس آنجلس همراه می شود، نمونه ی آن را می توان در شعر "شب آمریکایی" مشاهده کرد که در دسامبر 1994 نوشته شده است. در این شعر او "شهر فرشتگان"(لس آنجلس) را به "دوزخ" مانند می کند و ساکنان آن را به موجوداتی "ابلیسی" و "آدمی وش".

شب آمریکایی

تبعیدگاه من
شهریست بر کرانه ی دریای باختر
با کاج های کهنه و با کاخ های نو
کز قامت خیالی غولان رساترند
این شهر در نگاه حریص زمینیان
جای فرشته هاست
اما جهنمی است به زیبایی بهشت
کز ابتدای خلقت موهوم کائنات
ابلیس را به خلوت خود راه داده است
وین آدمی وشان که در آن خانه کرده اند
غافل ز سرنوشت نیاکان خویشتن
در آرزوی میوه ی ممنوع دیگرند
امروز شامگاه
خورشید پیر در تب سوزنده ی جنون
از قله ی
عظیم ترین آسمان خراش
خود را به روی صخره ی دریا فکند و کشت
اما هنوز، پنجره های بلند شهر
مرگ سیاه او را باور نمی کنند
گویی که همچنان
در انتظار معجزه از سوی خاورند
بعد از هلاک او
در آسمان این شب غربت: ستاره نیست
زیرا ستاره ها همه در دود گرم ابر
گم گشته اند و برق لطیف نگاهشان
در قطره های کوچک باران نهفته است
وین قطره ها به پاکی چشم کبوترند

من در شبی برهنه تر از مرمر سیاه
بر فرش برگ های خزان راه می روم
اما نگاه من به عبور پرنده هاست
وین اشک بی دریغ که از طاق آسمان
در دیدگان خیره ی من چکه می کند
شیشه ایست که از ماورای آن
سنگ و گیاه و جانور و آدمی: ترند

من، از نسیم سرد خزان ، بوی خاک را
همچون شراب تلخ
هر دم به یاد خانه ی ویران مادری
می نوشم و گریستن آغاز می کنم
وین بار چشم من
از پشت اشک خویش نه از پشت اشک ابر
می بیند آشکار که در هر دو سوی راه
تصویرهای رنگی صدها چراغ شهر
بر آب های راکد باران : شناورند

من در میان همهمه ی شاخه های خیس
از کوچه های خالی این شهر پر درخت
راهی به سوی خانه ی خود باز می کنم
وز بانگ پای رهگذری ناشناخته
آشفته می شوم
زیرا کسی که در دل شب، همره من است
با من یگانه نیست
هر چند گام های من و او: برابرند

ناگاه، بر فراز درختان دوردست
دود غلیظ ابر
از حمله های باد، پراکنده می شود
شب نیز ناگهان
سیمای ماه عشوه گر بی نقاب را
با چهره ی مهاجم دزدی نقابدار
رندانه در مقابل من جای می دهد
من، خیره بر طپانچه ی این مرد راهزن
پی می برم که در دل شهر فرشتگان:
"اهریمن" و "اهورا" با هم برادرند. (3)

منصور خاکسار در سال 1939 در آبادان به دنیا آمد. در اوایل دهه ی 1960 او همراه با ناصر تقوایی ویراستار یک نشریه ی ادبی در جنوب بود. خاکسار در سال 1967 به خاطر گرایش مارکسیستی اش دستگیر شده دو سال در زندان به سر برد. در سال 1971 او شعر بلند "کارنامه ی خون" را بدون ذکر نام سراینده اش منتشر کرد که احساسات مارکسیست های جوانی را نشان می داد که با نام چریک های فدایی خلق در اوایل دهه ی 1970 بر ضد حکومت شاه اسلحه برگرفتند. در سال 1975 او به لندن رفت و به عنوان حسابدار بانک مشغول به کار شد در عین حال که به فعالیت های زیرزمینی اش در پیوند با سازمان چریک های فدایی خلق ادامه داد. هنگامی که شاعر انقلابی سعید سلطانپور از زندان آزاد شد و به تبعید آمد، او، منصور خاکسار و سه کوشنده ی دیگر سیاسی که طعم زندان سیاسی شاه را چشیده بودند کمیته ای به نام "از زندان تا تبعید" تشکیل دادند. این کمیته در خارج از کشور گردهمایی های زیادی در حمایت از انقلاب رو به گسترش در ایران سازماندهی کرد. پیش از سقوط سلطنت، خاکسار به ایران بازگشت و به صورت یکی از بنیانگذاران بخش جنوب سازمان فدایی درآمد. هنگامی که رژیم خمینی به سرکوب وسیع مخالفان آغاز کرد، خاکسار در سال 1984 به آذربایجان شوروی گریخت و دو سال دیرتر به آلمان مهاجرت کرد. در سال 1990 پس از جدایی از همسرش به لس آنجلس کوچید و تا هنگام خودکشی اش در مارس 2010 در این شهر به عنوان حسابدار کار می کرد. از او دو دختر به جا مانده است.

خاکسار همویراستار "دفترهای شنبه" نشریه ادبی محفلی به همین نام در لس آنجلس و "دفترهای کانون" ارگان ادبی "کانون نویسندگان ایران در تبعید" و همچنین همویراستار بخش شعر مجله ی "آرش" چاپ پاریس بود. او یک دوجین دفتر شعر چاپ کرد از جمله "قصیده ی سفری در مه" در 1992 و "لس آنجلسی ها" در 1997. (4) دفتر اول یک شعر بلند روایی است که داستان آمدن او به تبعید را بازگو می کند و خاکسار در آن به گسست از ذهنیت گروهی خود در گذشته دست زده به جستجوی فردیت خویش می پردازد. در دفتر دوم که مجموعه ی 23 شعر کوتاه به هم پیوسته است، او غالباً به نشان دادن تنهایی و انزوایش در تبعید دست زده، دلتنگی هایش را برای وطن بازگو می کند. او در یکی از این شعرها (صفحه 32) که در ساحل سانتامونیکا نوشته شده، همانطور که به اقیانوس آرام نگاه می کند به یادآوری روزگار جوانی اش در آبادان کنار خلیج فارس می پردازد:

به جذر دریا خیره ام

و آفتاب زمستان

برهنه ام کرده است

به دفتری ورق زده می مانم

که هیچ چیزم پنهان نیست

گذشته ای ویرانم

از قبیله ای دور

که نخل هایش

عریانم می کنند

در بازوان آب و ماهی

و همهمه جاشو

و حافظه پیری

که بر چکاد باران نیست


حاشیه می زند

از راه

و من برابرش ایستاده ام

با ذخیره تلخی

که هیچ چراغی را روشن نمی کند

کجاست بیست سالگیم

که پا بر افق می گذاشت

و خانه را می سوخت

و از فردا هراسی نداشت

هلالی که بازو در قرق گشوده است

و اطراقی در من نمی کند.

ساعت هاست

در سراشیب آب

چین می خورم

و جهان شبانه تعقیبم می کند

تا تأخیرم را به خانه بشمرم!

پاروی باد را

در آب می افشانم.

و در بادبانش می رویم

نگاهم گرفته ست.

هوا را ابری کرده ام

و بی هوا

می رانم! (5)

پرتو نوری علا در سال 1946 در تهران به دنیا آمد. نخستین دفتر شعرش "سهم سالها" در سال 1972 توقیف شد. او در فیلم "آرامش در حضور دیگران" به کارگردانی ناصر تقوایی بازی کرد که آنهم توقیف شد. نوری علا درجه ی لیسانس را در رشته ی فلسفه گرفت و در همین رشته به تدریس پرداخت. همسرش محمدعلی سپانلو شاعر نامدار بود. در سال 1986 با دو فرزندش به لس آنجلس کوچید و تا هنگام بازنشستگی به عنوان معاون کمیسیون هیئت منصفه در دادگاه عالی شهرستان لس آنجلس به کار پرداخت. علاوه بر کتابی در نقد ادبی، نوری علا پنج دفتر شعر منتشر کرده است که دو مجموعه ی نخست آن بیشتر به مسائل اجتماعی پیش از انقلاب یا در جریان آن مربوط می شود. آخرین کتاب شعرش "از دار تا بهار" مشتمل بر اشعاری است که در پیوند با خیزش مردم در ژوئن 2009 در اعتراض به تقلب در انتخابات ریاست جمهوری سروده شده است. او خود را یک "فمینیست" خوانده در دو شعر بلندش "من انسانم" و "چهار فصل" به داستان زن در جامعه ی پدرسالار می پردازد. در میان شعرهایی که او در تبعید نوشته نه می توان چندان نشانی از درد بازگشت به تهران دید و نه اشاراتی به شهرخوانده اش لس آنجلس یافت. یک استثنا شعر "صد سال به از این سالها" است که در سال 2004 نوشته در آن گذشته و اکنون درهم آمیخته اند:

صد سال به از این سالها

پنج صبح در هفته،

پنجاه هفته در صبح،

خورشيدم در آينه اتوبوس‌ها

طلوع می‌کند

و هر روز

در Courthouseقديمی

در انتظار من است

ميزی کوچک
گلدانی از بنفشه صحرايی،

يک جلد فرهنگِ انگليسی - فارسی،

مقداری خرده ريز،

و تَلی از احضاریه.

بر ديواره اتاقکم

کارت پستالی پونز خورده
- شاخه گلی سپيد، در متن سياه-

(وِلْوِله عشق، ميان حروف پشتش).

خاطره ای که همپای کنسرت شوبرت

از رادیوی گوشی ام، پخش می شود.

سمتی ديگر، تصويریست از مايا آنجلو،

احمد شاملو،

نقشه Free Way ها،

و برگردان شعری عاشقانه از پاز.

تمام روز

پرونده‌های سرگردان

در ماشين کپی تکثير می‌شود،

و دل‌تپش‌های زبانم

در رگِ بيگانه‌ترين الفاظ.

هر غروب

در بازگشت به خانه،

پی‌گيرِ روزهای گم شده ام

- در لس آنجلس -

راه، بر عابرين می‌بندم

و از پليس گشت

سراغِ جوانی ی زنی را می‌گيرم

که در برج اقبال

سلسله بر دست داشت.

ماشين پيام‌گير

صدای عاشق را
با آرزوی‌

صد سال به از اين سال‌ها،

در خانه ام می‌پراکَنَد؛
قطره اشکی تبدار

برگ سوختۀ ياس را

سيراب می‌کند.

و آن گاه، گردشی در کتاب‌ها

و شلال لباس‌ها.

خواندن، نوشتن،

پختن، شستن، ساييدن،

به سایت های اینترنتی سر زدن

تایپ کردن، دوختن،

بافتن خاطرات؛

تار به تار، دانه به دانه،

جُو دانه زدن؛

يکی از رو، يکی از زير،

يک رَج، سرخابی،

يک رَج، به رنگ اندوه.

و شب که می‌شود

تا رخوتِ عادت

جانم را نَپوساند

پنهان از ماه

بافه های کهنه را

از هم می شکافم
و تنپوشم را

با نخی زرین

روانۀ فردا می کنم. (6)

عباس صفاری در سال 1951 در یزد به دنیا آمد. در جوانی برای زنده یاد فرهاد ترانه می ساخت. در سال 1979 به آمریکا کوچید و امروز با همسر آمریکایی و دو فرزندش در لس آنجلس زندگی می کند. او تا پیش از بازنشستگی مدیر یک شرکت کوچک آب بندی(Waterproofing) بود. صفاری ویراستار شعر دو مجله ی ادبی "سنگ" و "کاکتوس" در تبعید بود. او تا کنون چند مجموعه ی شعر در ایران و خارج از کشور چاپ کرده از جمله: "تاریک روشنای حضور"، "کبریت سوخته" و "دوربین قدیمی و شعرهای دیگر". بر خلاف شاعران دیگر در این بررسی، او به ندرت شعر سیاسی می نویسد. در شعر او اشارات زیادی به زندگی در لس آنجلس می توان یافت. در دو دفتر اخیر شعرش، او توجه زیادی به بازی های زبانی و طنز از خود نشان داده از جمله در شعر "شام شنبه شب" که در مجموعه ی "کبریت سوخته" 2005 چاپ شده است:
شام شنبه شب

پیاز را من رنده می کنم

که چشمه ی اشکم خشک نشود

سیب زمینی را تو پوست بکن

که شعبده می کنی با پوست

به نصرت فاتح علی خانِ قوّال هم مجال بده

پنجره ای به قونیه برایمان باز کند

آراسته به نرگس های خمار چشم وُ

چند کبوتر نامه بر.

از MasterCard

یا اداره ی مالیات بر درآمدی که ندارم

اگر زنگ زدند

بگو رفته است کشمیر

گوی چوگان گمشده ی اورنگ زیب را پیدا کند

و معلوم نیست کی بر می گردد۰

نخند عزیزم!

سوء تفاهم فرهنگی

سریع تر از وعده ی پوچ

دست به سر می کند مزاحم را

فعلاً تا این برنج کهنه ی هندی قد بکشد

از کهنه ترین شرابمان که چهار ساله است وُ

یادگار قرن ماضی

دو گیلاس لب به لب

بگذار کنار دستمان

شراب خوب هر جرعه اش

برای از یاد بردن یک قرن کافی است

جرعه جرعه

آنقدر می توانیم عقب برویم

که بعد از شام

سر از نخلستان های مهتابیِ بین النهرین در آوریم

و حوالی نیمه شب

از بدویتی برهنه و بی مرز (7)

من مجید نفیسی در سال 1952 در اصفهان به دنیا آمدم. نخستین شعرهای من در سیزده سالگی در "جُنگ" اصفهان چاپ شد و اولین دفتر شعرم "در پوست ببر" در هفده سالگی. در سال 1983 یک سال و نیم پس از تیرباران همسرم عزت طبائیان در زندان اوین از کشور گریختم. من در سال 1984 به لس آنجلس آمدم جایی که امروز با پسرم آزاد زندگی می کنم. من دو دفتر شعر "کفش های گل آلود" (beyond Baroque Books 1999) و "پدر و پسر"(Red Hen Press 2003) و همچنین رساله ی دکترایم "modernism va idelogi dar adabiat farsi: bazgasht beh tabi'at dar she'r nimayushij" (University Press of America 1997 را به زبان انگلیسی چاپ کرده ام.

در ژوئن 2005 در کنفرانسی با نام "نگارش در تبعید" شرکت کردم که از سوی موسسه روابط اروپایی ـ آمریکایی در دانشگاه USC برگزار شده بود. گفتار من "خواننده ای درون من" نام داشت که در اینجا چکیده ی آن را می آورم:

وقتی که از ایران گریختم خواننده ی خود را به همراه آوردم. برای نیم دهه، وقتی که به عنوان یک شاعر قلم به دست می گرفتم هنوز برای آن خواننده می نوشتم. هر چند او با من به خارج سفر کرده بود، اما هنوز در تهران زندگی می کرد، فقط فارسی حرف می زد، غذای ایرانی را ترجیح می داد و در چارچوب فرهنگ ایرانی می اندیشید. نمونه ی خوبی از آن را می توان در دفتر "پس از خاموشی" یافت که من در سال 1986 به عنوان دومین دفتر شعرم به زبان فارسی انتشار دادم. به استثنای کمتر از ده شعر، شعرهای این کتاب در پیوند با تجربه ایران در گذشته و حال نوشته شده اند. شاعر هنوز با شبح یک انقلاب از دست رفته روبرو است که به دست یک رژیم دین سالار درهم کوبیده شد. جسم من در لس آنجلس زندگی می کرد، اما روح من هنوز در ویرانه های یک انقلاب سقط شده کندوکاو می کرد. در کتاب بعدی ام به فارسی "اندوه مرز" منتشر شده در 1989، نسبت شعرهایی که در آنها موقعیت نوین منعکس شده بسی بیشتر شده است. در شعر بسیار بلندی که برای پسر نوزادم سروده ام نه تنها جهان دوزبانه ام را با افزودن واگویی هایی به انگلیسی در متن فارسی شعر بازآفریده ام، بلکه همچنین پسرم را مانند ریشه ی تازه ی خود در وطن دوم دیده ام. در دفتر بعدی "شعرهای ونیسی" چاپ 1991 خواننده به جنبه های گوناگون زندگی در ونیس آشنا می شود، شهرکی که من هفت سال در آن زندگی کردم. نقطه ی عطف در این سفر طولانی از انکار خود به پذیرش و انطباق، وقتی است که در 12 ژانویه 1994 شعر بلند "آه لس آنجلس" را سرودم.(8) یک بند از این شعر بر دیواری از فضای عمومی از سوی شهرداری ونیس در تقاطع بوردواک و خیابان بروکس حک شده است. (9) در این شعر به پارسیان در شهر سنجان هندوستان ارجاع می دهم زیرا می خواستم بگویم که بین ایرانیان مقیم لس آنجلس با نیاکان پارسیان هند که پس از حمله ی مسلمانان عرب به ایران از این کشور به گجرات هند کوچیدند تشابهی وجود دارد. در سال 1599 بهمن کیقباد یک پارسی گجراتی حماسه ی کوتاهی به فارسی نوشت و در آن به داستان سفر دریایی نیاکانش از تنگه ی هرمز به بندر سنجان در گجرات هند پرداخت. در زیر متن فارسی شعر "آه لس آنجلس" را می خوانید که نخستین بار در 1994 در دومین شماره ی "دفترهای شنبه" به چاپ رسید:

آه! لس‏آنجلس‏

آه لس‏آنجلس‏! تو را چون شهر خود می‌پذیرم

و پس‏ از ده سال با تو آشتی می‌كنم

بی‌واهمه می‌ایستم

به دیرك ایستگاه تکیه می‌دهم

و در صداهای آخر شبت گم می‌شوم

مردی از خط آبی "یك" پیاده می‌شود

و به این سو می‌آید

تا قهوه‌ای "چهار" را بگیرد

شاید او هم از شب‌های دانشگاه برمی‌گردد

در راه بر روی نامه‌ای اشك ریخته

و از پشت سر صدای زنی را شنیده

كه لهجه‌ای آشنا دارد

در خط "چهار" انگار باران می‌آید

زنی با چترِ خود در گفت‌وگوست

و مردی یكریز دسته‌ی سیفون را می‌كشد

دیروز به كارلوس‏ گفتم:

"صبح‌ها از غژغاژ چرخ تو بیدار می‌شوم"

او قوطی‌های پپسی را جمع می‌كند

بابت هر یك، چهار سنت می‌گیرد

و دوست دارد كه به كوبا برگردد

از "پرومناد"‌، صدای خانه به دوشِ من می‌آید

دلتنگ می‌خواند و گیتار می‌زند

در كجای جهان می‌توانم

ناله‌ی سیاه ساکسیفون را

در كنار "چایمِ" چینی بشنوم

و این پوست گرم زیتونی را از درون چشم‌های آبی بنگرم؟

كبوتران سبك‌بال

بر نیمكت‌های خالی نشسته‌اند

و به دایناسوری می‌نگرند

كه آب مانده ی حوض‏ را

بر سر و روی كودكان ما فرو می‌ریزد

صدای مرضیه از تهران مارکت می آید

برمی‌گردم و دلتنگ، پا بر گرده‌ی تو می‌گذارم

آه! لس‏آنجلس‏

رگ‌های پرخونت را حس‏ می‌كنم

تو به من آموختی كه بپا‌خیزم

به پاهای زیبای خود بنگرم

و همراه دیگر دوندگانِ ماراتون

بر شانه‌های پهن تو گام بگذارم

یك بار از زندگی خسته شدم

زیر پتویی چنبره زدم

و با مرگ خلوت كردم

تا اینکه از رادیوی همسایه

شعرهای شاعری روسی را شنیدم

که پیش از آنکه تیرباران شود

آنها را به حافظه‌ی زنش‏ سپرد

آیا "آزاد" شعرهای مرا خواهد خواند؟

روزها كه به مدرسه می‌رویم

از دور شماره‌ی اتوبوس‏ را می‌بیند

و مرا صدا می‌كند

شب‌ها زیر دوش‏ می‌ایستد

و می‌گذارد تا قطره‌های آب

بر اندام كوچكش‏ فرو ریزند

گاهی به كنار دریا می‌رویم

او دوچرخه می‌راند

و من اسكیت می‌كنم

از دستگاهی پپسی می‌خرد

و به من هم جرعه‌ای می‌دهد

دیروز به خانه‌ی "رامتین" رفتیم

پدرش‏ از پارسیان هند است

سدره و كُستی به تن داشت

و خانه را رنگ می‌كرد

بر آن چهارچوبه‌ی كوچك

به بهدینی می‌مانست

كه از هرمز به سنجان پارو می‌كشد

آه! لس‏آنجلس‏

بگذار خم شوم

و بر پوست گرم تو

گوش‏ بگذارم

شاید در تو سنجان خود را بیابم

نه! این سایش‏ كشتی بر ساحل سنگی نیست

غژغاژ چرخ‌های خط "هشت" است


در خیابان آیداهو پیاده خواهم شد

از كنار چرخ‌های به جا مانده‌ی خانه بدوشان

خواهم گذشت

از پله‌های چوبی بالا خواهم رفت

در را خواهم گشود

دكمه‌ی پیام‌گیر را خواهم فشرد

و در تاریكی چون ماهیگیری

منتظر خواهم ماند. (10)

مجید نفیسی
ژانویه 2012

* متن حاضر ترجمه ی فارسی سخنرانی نویسنده است در دانشگاه استنفورد در فوریه 2012

پانویس ها:

1ـ مقاله ی "ادیسه یا آنهئید؟ نگاهی به لس آنجلسی های منصور خاکسار" از کتاب "شعر و سیاست و بیست و چهار مقاله ی دیگر"، سوئد، نشر باران، 2000.

2ـ مقاله ی "در سوگ شاعری در تبعید" از کتاب "من خود ایران هستم و سی و پنج مقاله ی دیگر" نوشته ی مجید نفیسی، تورنتو، نشر افرا ـ پگاه، 2006.

3ـ نادر نادرپور "زمین و زمان"، لس آنجلس، 1996.

4ـ خسرو دوامی: درآمد منصور خاکسار در "دانشنامه ی ایرانیکا" شبکه ی جهانی.

5ـ منصور خاکسار "لس آنجلسی ها"، آمریکا، 1997.

6ـ پرتو نوری علا "چهار رویش"، لس آنجلس، 2004.

7ـ عباس صفاری "کبریت سوخته"، تهران، 2005.

8ـ مقاله ی "خواننده ای درون من" از کتاب "شعر و سیاست و بیست و چهار مقاله ی دیگر".

9ـ مقاله ی "شاعر انقلاب" نوشته ی لوئیز استینمن ترجمه فرح طاهری از کتاب "من خود ایران هستم و سی و پنج مقاله ی دیگر".

10ـ شعر "آه لس آنجلس" از مجید نفیسی در دفترهای شنبه دفتر دوم، لس آنجلس، 1994.


Recently by Majid NaficyCommentsDate
دلیل آفتاب
Dec 02, 2012
Nov 18, 2012
Sattar Beheshti: "More Honor in Death"
Nov 13, 2012
more from Majid Naficy
Anahid Hojjati

thanks Mr. Nafici for a great article

by Anahid Hojjati on

as far what city is better for poetry, that is a complicated subject. some cities like paris are natural but other cities can  be source of poetry too. imagine someone who had to leave their country and they settled in los angles. now after years of living in la and m€aking friends, it feels special to them. especially if they have never been back to their home country. 

thanks for addressing issue of nostalgia vs. adaptation. 

Orang Gholikhani

Siamak jan, I didn't try LA Bars

by Orang Gholikhani on

Indeed LA Bars should be very good. I didn't try them.:-)

People don't choose where they are born and who is their Family. Most of the time, they stay where they are born and when they travel, they compare other place in regard of their childhood town.

Of course the probability that great poets come from LA is the same as other cities in the world.

If you are migrating, it is another question. 

Siamak Asadian

For and against LA as a city for poetry!

by Siamak Asadian on

Orang jaan, poetry of Naderpor and tragic death of Khaksar confirm your distatse for LA.

In the case of former: as Nafici quotes him "...compareing the "city of angels" a "hell" and its inhabitants to "satans" and "quasi-human."

In the case of latter, many have cited cultural, social habitus of LA for the tragic end of comrade Khaksar.

On the other hand, in a case for LA as a city for poetry, Charles Bukowski (who lived in LA Bars for most of his life!), perhaps is the best example. Wasn't he called the greatest American poet by Sartre and Genet?  

Orang Gholikhani

LA is not a city for poetry !!!

by Orang Gholikhani on

Dear M. Naficy,

Thanks for your article and beautiful poems. I've 2 remarks :

- Exil is hard for every one. Older you are when you leave your country more it is difficult to adapt yourself to a new country. It is even harder when you are poret and a sensitive person.

- Specificly , I think LA is not at all a city for poets ! I've been there as tourist and don't want at all to live there or even go back to visit // unfortunately they may not been able to chose anywhere else. Cities like SF,NY or Paris are more exciting for poetry. Let me know if you come to Paris and would be happy make you visit my town. The city is a poem by itself.




Mr. Naficy, thank you!

by Yana on

I enjoyed this post very much and I wish I had attended your lecture at Stanford.  My bible is Iliad, my God Homer and my hero Hector but I also love Shamlo, Foroogh, Sepehry and I liked your poem.  Thanks again and Khoda sho-a-rayeh rafteh ra bee-amorzeh (may God bless their souls).

shad zee